IWONICZ

Kościół parafialny pw. Wszystkich Świętych


 WIADOMOŚCI PRAKTYCZNE

Iwonicz,
gmina Iwonicz-Zdrój

GPS
49° 36.063’ N, 21° 48.090’ E

Adres/wskazówki dojazdu
ul. Długa 6

Kontakt
tel. 13 435 06 25
e-mail: paraiwon@kki.net.pl

Msze św.
w niedziele i święta
o 7.30, 9.00, 10.30 i 16.30,
w dni powszednie o 18.00
(zimą o 17.00).

Trasa I - Iwonicz

Świątynia wzniesiona w latach 60. XV w. z fundacji Marcina Iwonickiego. Pierwotnie miała system więźbowo-zaskrzynieniowo-zaczepowy. W latach 60. XVI w. kościół zmieniony został na zbór protestancki i pozostawał nim do roku 1634. Wówczas do prezbiterium dobudowano murowaną zakrystię ze skarbcem na piętrze, a do elewacji zachodniej dostawiono wieżę-dzwonnicę. W 1657 r. świątynię spustoszyły wojska księcia siedmiogrodzkiego Jerzego II Rakoczego. Po poł. XVIII w. przeprowadzono remont, w trakcie którego dokonano barokizacji wnętrza. W latach 1884–95 kościół został powiększony i gruntownie przebudowany w inicjatywy rodziny Załuskich (przedłużono korpus nawowy, zmieniając układ z jednonawowego na trójnawowy, dobudowano dwie kaplice, tworzące rodzaj pseudotranseptu, do prezbiterium dostawiono kaplicę Załuskich, ściany oszalowano deskami, częściowo przebudowano wieżę). Ufundowano wówczas także nowy neobarokowy wystrój wnętrza. Polichromię ścian i stropów wykonali Paweł i Jan Bogdańscy z Jaślisk. Autorem nowego wyposażenia świątyni był snycerz Józef Aszklar z Lubatowej. Przebudowa ta spowodowała znaczące zatarcie pierwotnych gotyckich cech stylowych.

Orientowany kościół usytuowany jest w centrum wsi przy drodze do Iwonicza-Zdroju. Ma konstrukcję zrębową i stoi na kamiennym podmurowaniu. Ściany wzmocnione lisicami szalowane są deskami w układzie pionowym z listwowaniem. Wieża konstrukcji słupowo-ramowej z nadwieszoną izbicą, szalowana deskami. Murowana zakrystia także od zewnątrz oszalowana.

Budowla składa się z prezbiterium na rzucie prostokąta zamkniętego od wschodu trójbocznie oraz szerszej prostokątnej, wydłużonej nawy. Do prezbiterium przylegają: zakrystia (XVII w.) od północy oraz kaplica Matki Bożej Bolesnej (k. XIX w.) od południa – obie na rzucie prostokątów. Do nawy dostawione od północy i południa kaplice (k. XIX w.). Wieża od zachodu, na rzucie zbliżonym do kwadratu, z wąskimi aneksami od północy i południa.

Prezbiterium i nawa o wspólnym dwuspadowym dachu, od wschodu trójpołaciowym, z sześcioboczną wieżyczką na sygnaturkę z latarnią nakrytą cebulastą kopułką. Odcinki nawy ponad zaskrzynieniami i aneksy wieży nakryte dachami pulpitowymi. Zakrystia i kaplica Załuskich nakryte dachami trójspadowymi. Nad kaplicami dostawionymi do nawy – dachy pięciopołaciowe. Wieża o ścianach pochylonych w wyższej części, z nadwieszoną izbicą, szalowana deskami z ozdobnie wyciętą koronką u dołu, nakryta jest dachem namiotowym z cebulastym hełmem z latarnią zamkniętą cebulastą kopułką. Pokrycie dachów stanowi blacha. Więźba dachowa nad prezbiterium i nawą – storczykowa.

Nawa i prezbiterium przykryte stropem z fasetą (pierwotnie w nawie, w jej części wschodniej – strop z zaskrzynieniami). Nawa wtórnie przedzielona trzema parami podwójnych kolumn. W zakrystii sklepienie kolebkowe z lunetami. Ściana tęczowa o wykroju prostokątnym ze ściętymi narożnikami, na belce tęczowej grupa Pasji z XIX w. Symetryczne kaplice po bokach nawy otwarte do wnętrza szerokimi prostokątnymi prześwitami. W kaplicy Załuskich chór muzyczny i loża kolatorska otwarta do prezbiterium. Ściany i strop dekorowane neobarokową iluzjonistyczną polichromią. W drzwiach z prezbiterium do zakrystii zachowany XVII-wieczny zamek kowalskiej roboty, w drzwiach w nawie – wtórnie użyte gotyckie okucia z II poł. XV w.

W przeważającej części neobarokowe wyposażenie wnętrza pochodzi z lat 1884–95 i jest dziełem Józefa Aszklara. Są to ołtarze, grupa Pasji na belce tęczowej i ambona. Wcześniejsze elementy wyposażenia to prospekt organowy w kaplicy Załuskich z poł. XVII w. (uzupełniany w XIX w.), antepedium późnobarokowe w ołtarzu św. Józefa z ok. 1700 r. (dzieło snycerzy krośnieńskich), drewniana chrzcielnica w formie kielicha z ok. 1700 r., z późniejszą XIX-wieczną pokrywą. W prezbiterium ponad obecną fasetą zachowały się ślady polichromii o motywach roślinnych, pochodzącej z XV/XVI w.

Kościół w Iwoniczu zachował, mimo przebudowy i przekształceń, czytelny pierwotny gotycki układ oraz konstrukcję i jest jednym z najcenniejszych obiektów sakralnej architektury drewnianej Małopolski.