BRZEŻAWA

Cerkiew greckokatolicka pw. św. Michała Archanioła,
obecnie rzymskokatolicki kościół filialny pw. św. Michała Archanioła

 

 WIADOMOŚCI PRAKTYCZNE

Brzeżawa,
gmina Bircza

GPS
49° 40.507’ N, 22° 21.718’ E

Adres/wskazówki dojazdu
Jadąc drogą 28 od Birczy
w kierunku Sanoka, za Starą Birczą
skręcamy w prawo. Jedziemy
drogą lokalną w stronę Malawy
i Lipy. Po 11 km dojeżdżamy do celu. Obecnie świątynia jest filialnym kościołem rzym.-kat. parafii w Lipie.

Msze św.
w niedziele i święta o 9.30.

TII-Brzezawa

Cerkiew wybudowano w 1843 r. na miejscu starszej drewnianej świątyni. Po wysiedleniu ludności ukraińskiej w 1947 r. cerkiew pozostawała opuszczona, na pocz. lat 80. XX w. przejęta przez Kościół rzymskokatolicki. W latach 2005–07 przeprowadzono m.in. prace konserwatorskie przy polichromii ściennej. Wybudowano też nową drewnianą dzwonnicę, nawiązującą w formie do niegdyś istniejącej.

Cerkiew orientowana, usytuowana w centrum wsi, po południowej stronie drogi Brzeżawa – Lipa. Na zachód od cerkwi zabytkowy cmentarz.

Budowla drewniana, konstrukcji zrębowej, trójdzielna, z sanktuarium zamkniętym trójbocznie i pastoforiami, z nawą i niską słupową wieżą nad babińcem. Nawa i babiniec na planie kwadratu. Nawa obszerniejsza od przylegających do niej pomieszczeń babińca i sanktuarium. Zrąb ścian sanktuarium, nawy, babińca i zakrystii równej wysokości. Zewnętrznie nawa wraz z sanktuarium i pastoforiami stanowi wspólny zamknięty trójbocznie masyw. Pomieszczenie wieżowe ponad babińcem nieco mniejsze, konstrukcji słupowej, tworzy ponad nim rodzaj izbicy ukrytej pod dachem o kalenicy wspólnej dla całego budynku. Połacie dachowe ponad wieżą krótsze niż w pozostałej części budynku. Dolna część połaci dachowych głównego masywu cerkwi przechodzi w opasanie ścian wieży i kryje górną partię zrębu babińca. Na kalenicy trzy duże baniaste wieżyczki na sygnaturkę. Wszystkie zewnętrzne powierzchnie ścian szalowane deskami pionowo. Połacie dachowe pod blachą. Na sygnaturkach żelazne kute krzyże. Oryginalna konstrukcja stropu ponad nawą. Część centralna (na szerokości sanktuarium) sklepiona płytką kolebką, w bocznych przestrzeniach strop płaski, wsparty wewnątrz na słupach. W zachodniej części chór śpiewaczy. Wnętrze ozdobione figuralno-ornamentalną polichromią ścienną z pocz. XX w. autorstwa Kazimierza Szpetkowskiego i Rudolfa Kamieńskiego z Przemyśla.

Wyposażenie głównie z II poł. i końca XIX w., m.in. zdemontowany ikonostas – większość ikon na bocznych ścianach cerkwi, prestoł z kiwotem i cyborium, dwa ołtarze boczne.

Świątynia w Brzeżawie jest bliźniaczą cerkwi w pobliskiej Lipie, wzniesionej zapewne przez tego samego cieślę i w tym samym czasie.