KREMPNA

Cerkiew greckokatolicka pw. śś. Kosmy i Damiana,
obecnie rzymskokatolicki kościół parafialny pw. św. Maksymiliana Kolbego

 

WIADOMOŚCI PRAKTYCZNE

Krempna,
gmina Krempna

GPS
49° 30.664’ N, 21° 30.245’ E

Adres/wskazówki dojazdu
Z Jasła kierujemy się drogą nr 992 na Nowy Żmigród i po ok. 33 km dojeżdżamy do centrum Krempnej. Na skrzyżowaniu skręcamy w lewo. Po przejechaniu ok. 300 m widzimy po lewej stronie nowy kościół i w głębi cerkiew (w sezonie udostępniona do zwiedzania). Obok duży parking.

Kontakt
www.krempna.rzeszow.opoka.org.pl

TIV-Krempna

Jak przekazuje ryta inskrypcja umieszczona na drewnianej tablicy nad drzwiami wejściowymi do świątyni, budynek cerkwi zbudowano w 1782 r. dzięki finansowemu wsparciu kolatora księcia Karola Radziwiłła na miejscu starej cerkwi, która stała 275 lat. Czas budowy istniejącej cerkwi nie został jednoznacznie określony. Tekst na wymienionej tablicy informuje, że cerkiew postawiono w 1782 r., natomiast na drewnianym gzymsie nad wejściem do przedsionka cerkwi widnieje data „1778”. Badania przeprowadzone w 2007 r. wskazują, że budowla nie jest jednorodna. Najstarszym członem świątyni jest wieża (prawdopodobnie dobudowana w pocz. XVIII w. do pierwszej cerkwi), natomiast sanktuarium z zakrystią, nawa i babiniec wykazują dużą jednorodność i mogły powstać w tym samym czasie, tj. ok. 1782 r. Świątynia ma pewne archaiczne cechy konstrukcyjne (np. zbieżność ścian sanktuarium, nawy i babińca czy pełna konstrukcyjna przegroda ikonostasowa, chociaż wtórnie przecięta w dolnej partii), co powodowało, że datowano ją na XVII, a nawet XVI w. Z XVI i XVII w. pochodzą zachowane do dziś ikony z Krempnej, znajdujące się w zasobach muzeów polskich i ukraińskich.

Po wysiedleniu łemkowskich rodzin w 1947 r. w cerkwi do roku 1964 nadal sprawował posługę greckokatolicki kapłan Jan Wysoczański. Od 1964 r. cerkiew przez kilka lat nie była użytkowana. W latach 1969–71 przeprowadzono prace remontowe. Od tego czasu funkcjonuje tu parafia rzymskokatolicka. We wnętrzu świątyni zachował się ikonostas wykonany przez malarza Krasuckiego ok. 1840 r., a także fragmenty ikonostasu z XVII w. (Deesis i rząd apostolski). Przed cerkwią usytuowana jest kamienna figura św. Mikołaja, wykonana (podobnie jak wiejskie kapliczki) w ośrodku kamieniarskim w Bartnem.

Cerkiew orientowana, umiejscowiona w centralnej części wsi, w pobliżu skrzyżowania dróg Polany – Świątkowa i Grab – Nowy Żmigród.

Budowla konstrukcji zrębowej, trójdzielna, z zakrystią od północy. Babiniec ujmuje izbicowa wieża konstrukcji słupowej o zbieżnych ścianach. Z trzech stron wieży zachata. Zrąb ścian nawy wyższy od sanktuarium i babińca. Ściany cerkwi zbieżne. Każde z pomieszczeń na planie zbliżonym do kwadratu (nawa obszerniejsza). Nawa i sanktuarium nakryte ostrosłupowymi czteropołaciowymi zrębowymi kopułami o dwóch załomach. W babińcu strop belkowy. Na wieży baniasty hełm. Dachy nad sanktuarium i babińcem w formie uskokowych brogowych kopuł zwieńczonych baniastymi wieżyczkami sygnaturkowymi z pseudolatarniami, nad zakrystią dach pulpitowy. Ściany wieży oraz hełmy pobite gontem, ściany nawy, sanktuarium i zachaty z pionowym deskowaniem. Połacie dachowe kryte gontem. Fartuch osłaniający podwalinę gontowy. Pełna pierwotnie ściana ikonostasowa przecięta w dolnej partii. Przejście z babińca do nawy prawdopodobnie wtórnie poszerzone. W zachodniej części cerkwi dekoracyjny chór śpiewaczy w formie galerii obiegającej babiniec i zachodnią ścianę nawy. Ściany sanktuarium pokrywa klasycystyczna polichromia zapewne z końca XVIII w. o motywach architektonicznych z ornamentyką arabeskowo-kandelabrową.

Świątynia należy do typowych budowli sakralnych wznoszonych na zachodniej Łemkowszczyźnie. W jej kompozycji przestrzennej wyraźnie widoczna jest konstrukcyjna niezależność zasadniczej zrębowej bryły świątyni i słupowej wieży ponad babińcem.