TURZAŃSK

Zespół cerkiewny – cerkiew greckokatolicka pw. św. Michała Archanioła,
obecnie cerkiew prawosławna

 

WIADOMOŚCI PRAKTYCZNE

Turzańsk,
gmina Komańcza

GPS
49° 22,159’ N, 22° 07,780’ E

Adres/wskazówki dojazdu
Jadąc drogą nr 892 od Szczawnego w kierunku Komańczy, 5 km za skrzyżowaniem z drogą nr 889 w Rzepedzi skręcamy w lewo na drogę lokalną do Turzańska. Po przejechaniu 1,5 km po prawej stronie zobaczymy cerkiew stojącą ok. 100 m od drogi.

 

Zwiedzanie zespołu cerkiewnego w Turzańsku po uprzednim kontakcie telefonicznym tel. +48 500 071 205 lub +48 13 46 78 094

 

TrasaIV-Turzansk

Cerkiew wybudowano w latach 1801–03 jako trójdzielną, z zakrystią od północy. W 1817 r. powstała drewniana dzwonnica. W 1936 r. do cerkwi dobudowano kruchtę od zachodu i prawdopodobnie – bliźniaczą północnej – zakrystię południową. Cerkiew remontowano w 1898 i 1913 r. Po wysiedleniu ludności ukraińskiej w 1947 r. opuszczoną świątynię użytkowali w latach 1947–61 katolicy obrządku łacińskiego. W 1963 r. została przejęta przez Cerkiew prawosławną. Obecnie jest filią parafii katedralnej w Sanoku.

Zespół cerkiewny usytuowany jest na wzgórzu ponad wsią, po północnej stronie drogi Turzańsk – Rzepedź. Cerkiew jest orientowana. Na terenie przycerkiewnym, ogrodzonym murem z łamanego kamienia, znajduje się cmentarz.

Budowla konstrukcji zrębowej, trójdzielna, z sanktuarium zamkniętym trójbocznie i parą bliźniaczych trójbocznie zamkniętych zakrystii – pastoforiów od północy i południa oraz z kruchtą na szerokości babińca od zachodu, wzniesioną w konstrukcji słupowej. Nawa i babiniec założone na planie zbliżonym do kwadratu. Nawa obszerniejsza od przylegających do niej pomieszczeń babińca i sanktuarium. Zrąb ścian sanktuarium, nawy, babińca i zakrystii równej wysokości. Dach wielopołaciowy o wspólnej kalenicy, ze zdwojonym okapem dachowym. Na kalenicy dachowej trzy duże baniaste wieżyczki na sygnaturkę, akcentujące główne przestrzenie wewnętrzne. Nad zakrystiami dachy namiotowe zwieńczone baniastymi sygnaturkami. Podwalina osłonięta wąskim fartuchem obitym blachą. Wszystkie zewnętrzne powierzchnie ścian szalowane deskami pionowo.

We wnętrzu nad sanktuarium nawą i babińcem kopuły ośmiopolowe na pendentywach. W pozostałych pomieszczeniach stropy płaskie. Ściany wewnętrzne ozdobione figuralno-ornamentalną polichromią ścienną z pocz. XX w.

W cerkwi zachowały się elementy oryginalnego wyposażenia i wystroju. Są to m.in. ikonostas z 1895 r. (większość ikon na bocznych ścianach cerkwi), prestoł, dwa ołtarze boczne oraz polichromia z przeł. XIX i XX w.

Dzwonnica drewniana, konstrukcji słupowo-ramowej, o ścianach zbieżnych, trójkondygnacyjna, nakryta dachem namiotowym zwieńczonym baniastą wieżyczką sygnaturkową ze ślepą latarnią.

Świątynia w Turzańsku, podobnie jak kilka innych cerkwi zachowanych w dolinie Osławy, reprezentuje typ architektury cerkiewnej charakterystyczny dla wschodniej Łemkowszczyzny.