CHOTYNIEC

Cerkiew greckokatolicka pw. Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy

 

WIADOMOŚCI PRAKTYCZNE

Chotyniec,
gmina Radymno

GPS
49° 57’ 11’’ N, 23° 00’ 06’’ E

Adres/wskazówki dojazdu
Jadąc od Radymna w stronę Korczowej, w Łapajówce skręcamy w prawo do Chotyńca. Po ok. 2 km skręcamy w lewo i po 150 m docieramy przed świątynię.

Kontakt
www.chotyniec.cerkiew.net

Cerkiew zamknięta, zwiedzanie po uprzednim kontakcie telefonicznym pod numerem tel. +48 606 975 503.

Msze św.
w niedziele o 11.30.

TV-Chotyniec

Budowę obecnej cerkwi datuje się tradycyjnie na rok 1615, jednak data ta nie znajduje potwierdzenia w dostępnych materiałach źródłowych. Na podstawie analizy architektonicznej obiektu większość badaczy przyjmuje jako prawdopodobny okres budowy lata około 1600 r. Z dokumentów dotyczących bezpośrednio cerkwi potwierdzony archiwalnie jest dopiero przywilej Michała Korybuta Wiśniowieckiego z 1671 r. W trakcie remontu przeprowadzonego w 1733 r. m.in. nad sanktuarium wzniesiono ośmioboczny tambur, sklepiony sferyczną kopułą. W 1735 r. wykonano polichromię nawy, a w 1753 r. zmieniono dolną część ikonostasu. Polichromię sanktuarium wykonano prawdopodobnie w 1772 r. Poważniejsze prace przeprowadzono w 1858 r. Nad zrębową kopułą sanktuarium nadbudowano pozorną kopułę, a w zrębach tamburu wycięto trzy otwory okienne. Trzy otwory okienne wycięto również w tamburze babińca. Dawną górną kaplicę nad babińcem przerobiono na chór muzyczny połączony z nadwieszonym chórem przez wykonanie przeprucia w zachodnim zrębie nawy. W 1925 r. dobudowano od zachodu prostokątną kruchtę, co spowodowało likwidację części sobót, części galerii babińca i portalu, a we wnętrzu likwidację chóru muzycznego i stropu dawnej kaplicy górnej. Nowy chór umieszczono na zachodniej ścianie kruchty. W latach 1945–47 cerkiew adaptowano na kościół rzymskokatolicki. Po odzyskaniu cerkwi przez pierwotnego właściciela – Kościół greckokatolicki przystąpiono do kompleksowej renowacji obiektu (1991–92).

Cerkiew usytuowana jest na niewielkim wzniesieniu we wsch. części wsi. Teren wyznaczony jest ogrodzeniem oraz starodrzewem. W płn.-zach. narożu placu cerkiewnego drewniana dzwonnica (przeniesiona z Torek). Za ogrodzeniem od wschodu cmentarz.

Budowla konstrukcji zrębowej, kruchta – ramowej. Nawa, pastoforia, sanktuarium i babiniec zwęgłowane na obłap z ostatkami, od drugiego do czwartego wieńca w formie wydatnych rysi. Powyżej czwartego wieńca zwęgłowana na zamek z krytym czopem, w sanktuarium od wschodu na nakładkę z krytym czopem. Konstrukcja zrębowa kontynuowana jest w tamburach i sferycznych kopułach.

Cerkiew orientowana, ma układ trójdzielny sanktuarium-nawa-babiniec, poszerzony od zachodu o dostawiony do babińca przedsionek na rzucie wydłużonego prostokąta. Sanktuarium – zamknięte od wschodu trójbocznie, poszerzone o prostokątne wnęki pastoforiów. Cerkiew (z wyjątkiem przedsionka) obiega wydatny daszek okapowy (tzw. opasanie), który wspiera się na znacznie wysuniętych ostatkach belek zrębu (tzw. rysiach), a w środkowej części nawy oraz w zach. części babińca dodatkowo na drewnianych kolumienkach. Kolumienki w narożnikach opasania babińca usztywnione zastrzałami. Ponad daszkiem okapowym nad babińcem znajduje się nadwieszona półotwarta galeria, zamknięta od góry półkolistymi arkadkami na słupach. Nawę, prezbiterium i babiniec wieńczą trzy kopuły na ośmiobocznych bębnach, z pozornymi latarniami. Nad sanktuarium przestrzeń między kopułą a tamburem nawy wypełnia krokwiowa więźba dachowa, której połać przechodzi w opasanie wokół sanktuarium, połączone z opasaniem nawy. Kopuły, zadaszenia i zrąb powyżej opasania pokryte są gontem. Otwory drzwiowe w południowym zrębie nawy (oryginalny), zachodnim babińca i górnej kaplicy (rekonstruowane) o nadprożach wyciętych w formie oślego grzbietu.

We wnętrzu nad nawą i sanktuarium sferyczne kopuły na ośmiobocznych tamburach z pendentywami. Ściana zachodnia nawy z prostokątnymi otworami do babińca i górnej kaplicy. Pomiędzy nawą a sanktuarium zrębowa przegroda ikonostasowa. Babiniec podzielony jest na dwie kondygnacje – dolną, stanowiącą właściwy babiniec, i górną, stanowiącą chór muzyczny. We wnętrzu zachowała się polichromia figuralno-ornamentalna z 1735 i zapewne 1772 r. z interesującym malowidłem na płd. ścianie nawy przedstawiającym Sąd Ostateczny. Na zrębie wsch. nawy zawieszony pięciokondygnacyjny ikonostas z bogatą snycerką – zapewne z 1671 r., częściowo przekształcony w 1756 r. W sanktuarium centralnie ustawiony prestoł. Ołtarz boczny z ok. 1700 r.

Świątynia w Chotyńcu o wyjątkowej formie architektonicznej i zachowanym bogatym wystroju i wyposażeniu wnętrza należy do najcenniejszych obiektów architektury cerkiewnej zachowanych na terenie obecnego woj. podkarpackiego.