KALWARIA PACŁAWSKA

Zespół zabudowy

 

WIADOMOŚCI PRAKTYCZNE

Kalwaria Pacławska,
gmina Fredropol

GPS
49° 37.5496’ N, 22° 42.2304’ E

Adres/wskazówki dojazdu
Jadąc od strony Przemyśla,
przed Huwnikami na rozwidleniu
dróg skręcamy w lewo. Mijamy most
na Wiarze i po przejechaniu
ok. 1,3 km skręcamy w prawo.
Jadąc krętą drogą pod górę
przez ok. 2,5 km, dojeżdżamy
do celu.

 

TV-KalwariaP

Po­wsta­nie miej­sco­wo­ści po­zo­sta­je w ści­słym związ­ku z ufun­do­wa­nym przez An­drze­ja Mak­sy­mi­lia­na Fre­drę h. Boń­cza, kasz­te­la­na kra­kow­skie­go, ze­spo­łem klasz­tor­nym oo. Fran­cisz­ka­nów wraz z ze­spo­łem ka­plic, ka­pli­czek i dró­żek kal­wa­ryj­skich.

Osa­da Kal­wa­ria Pa­cław­ska po­wsta­ła rów­no­cze­śnie z klasz­to­rem w 1668 r. na grun­tach Sło­bo­dy, nie­opo­dal wsi Pa­cław. Do ran­gi mia­sta pod­nie­sio­na na po­cząt­ku XVIII w dzię­ki sta­ra­niom kasz­te­la­na lwow­skie­go Sta­ni­sła­wa Jó­ze­fa Fre­dry. Re­ali­za­cja za­ło­że­nia miej­skie­go nie zo­sta­ła jed­nak za­koń­czo­na. Za­kła­da­ne mia­stecz­ko po­zba­wio­ne by­ło szer­sze­go za­ple­cza wiej­skie­go i po­nad­lo­kal­nych po­łą­czeń ko­mu­ni­ka­cyj­nych, nie otrzy­ma­ło też żad­nych przy­wi­le­jów na jar­mar­ki. Oży­wia­ło się tyl­ko pod­czas od­pu­stów. Po­ło­żo­ne poza ob­rę­bem for­ta­li­cji klasz­tor­nych, sta­no­wi­ło ba­zę noc­le­go­wą dla przy­by­wa­ją­cych tłum­nie pąt­ni­ków. Świad­czy o tym m.in. jego cha­rak­te­ry­stycz­na za­bu­do­wa – pod­cie­nio­we domy przy­sto­so­wa­ne do przyj­mo­wa­nia du­żej licz­by go­ści.

Za­cho­wa­ne do dziś bu­dyn­ki po­cho­dzą w prze­wa­ża­ją­cej czę­ści z II poł. XIX w. Usy­tu­owa­ne są szczy­to­wo wzdłuż sze­ro­kiej uli­cy bie­gną­cej od pół­no­cy ku ko­ścio­ło­wi. Są to obiek­ty drew­nia­ne, wzno­szo­ne w kon­struk­cji zrę­bo­wo­-przy­słu­po­wej na rzu­tach sil­nie wy­dłu­żo­nych pro­sto­ką­tów, otyn­ko­wa­ne i po­bie­lo­ne. Przy krót­szych bo­kach bu­dyn­ków od uli­cy znaj­du­ją się pod­cie­nia utwo­rzo­ne w więk­szo­ści przez trzy słu­py. Słu­py są prze­waż­nie pro­fi­lo­wa­ne, z za­strza­ła­mi, pod­trzy­mu­ją­ce wy­su­nię­ty dach. Domy te na­kry­te są dwu- i czte­ro­spa­do­wy­mi da­cha­mi, czę­sto z wy­staw­ka­mi słu­żą­cy­mi do ce­lów go­spo­dar­czych. Na nie­któ­rych do­mach za­cho­wa­ły się drew­nia­ne ko­mi­ny z za­da­sze­nia­mi.

Kal­wa­ria Pa­cław­ska jest przy­kła­dem wiel­kiej kom­po­zy­cji kra­jo­bra­zo­wej. Za­ło­żo­ny przez An­drze­ja Mak­sy­mi­lia­na Fre­drę ko­ściół i klasz­tor oo. Fran­cisz­ka­nów po­świę­co­ny kul­to­wi ma­ryj­ne­mu oraz po­wsta­ła wo­kół nie­go kal­wa­ryj­ska oś pro­ce­sjo­nal­na z ka­pli­ca­mi i krzy­ża­mi sta­no­wi jed­no z cie­kaw­szych w Pol­sce za­ło­żeń kal­wa­ryj­skich z XVII w. War­tość daw­ne­go mia­stecz­ka Kal­wa­ria Pa­cław­ska po­le­ga nie tyl­ko na za­cho­wa­nej w du­żym pro­cen­cie struk­tu­rze pla­nu i drew­nia­nej za­bu­do­wy, lecz do­okre­śla ją tak­że swo­isty kon­tekst z oto­cze­niem – kra­jo­bra­zem, są­siedz­twem ar­chi­tek­to­nicz­nym i przy­rod­ni­czym, gdyż miej­sco­wość ta two­rzy ze­spół z sze­re­giem wy­jąt­ko­wo cen­nych efek­tów wi­do­ko­wych.