KOWALÓWKA

Dawna greckokatolicka cerkiew parafialna pw. Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy,
obecnie rzymskokatolicki kościół filialny pw. Narodzenia NMP

 

WIADOMOŚCI PRAKTYCZNE

Kowalówka,
gmina Cieszanów

GPS
50° 16.639’ N, 23° 09.356’ E

Adres/wskazówki dojazdu
Z Cieszanowa drogą nr 865 jedziemy w kierunku Narola. Po ok. 4 km dojeżdżamy do celu. Świątynia (obecnie rzymskokatolicki kościół filialny pw. Narodzenia NMP parafii w Cieszanowie) stoi po prawej stronie drogi.

Kontakt
tel. 16 631 11 55

Msze św.
w niedziele i święta o 9.30.

TVI-Kowalowka

W dotychczasowej literaturze jako datę budowy obecnie istniejącej cerkwi przyjmuje się rok 1767 lub 1786 (ale również 1764 i 1768). W pocz. XIX w. cerkiew znajdowała się w złym stanie, dlatego w 1813 r. przystąpiono do generalnego remontu. Prace objęły sanktuarium (określone jako zrujnowane) i babiniec. Opis wizytacyjny z 1845 r. ukazuje obiekt jako budowlę trójkopułową, z dwoma ikonostasami oraz chórem muzycznym. W latach 1867–68 wnętrze cerkwi pokryto polichromią, która do czasów obecnych zachowała się jedynie w babińcu. W latach 1899–1900 przebudowano nawę cerkwi oraz rozszerzono ją o ramiona transeptu. Ustalona w tym czasie kompozycja przestrzenna świątyni przetrwała do obecnych czasów. Po 1947 r. zaadaptowana na kościół filialny.

Cerkiew usytuowana jest na skraju wsi, w pobliżu skrzyżowania dróg do Cieszanowa, Narola, Nowego Lublińca i Rudy Różanieckiej. Budynek świątyni orientowany, otoczony wieńcem starodrzewu. W płn.-zach. narożniku ogrodzenia murowana, parawanowa dzwonnica.

Budowla na kamiennej podmurówce, ściany konstrukcji zrębowej, zwęgłowane na jaskółczy ogon, oszalowane pionowo z listwowaniem. Pod okapami drewniane profilowane gzymsy.

Cerkiew na planie krzyżowym, z babińcem, nawą i sanktuarium na planach zbliżonych do kwadratu, ustawionymi na osi wzdłużnej. Nawa najobszerniejsza i najwyższa, babiniec i sanktuarium węższe. Po bokach nawy, na osi poprzecznej, ramiona transeptu równe szerokością nawie, zamknięte trójbocznie. Przed babińcem otwarty ganek wsparty na słupach. Ponad nawą ośmioboczny zrębowy tambur nakryty sferyczną kopułą zwieńczoną ośmioboczną latarnią. Sanktuarium i babiniec nakryte wierchami ostrosłupowymi na ośmiobocznych niskich tamburach i zwieńczone latarniami. Nad ramionami transeptu dachy pięciopołaciowe. Połacie dachowe blaszane.

W nawie kopuła sferyczna na ośmiobocznym tamburze. Wnętrze sanktuarium i babińca zamknięte od góry ośmiopołaciowymi kopułami zrębowymi na tamburach. Sanktuarium od wewnątrz otynkowane. W ścianie między nawą a sanktuarium prostokątne wycięcie oraz niezależna konstrukcja ikonostasu o trzech otworach przejściowych. Nawa otwarta do babińca i ramion transeptu obszernymi arkadami o łuku odcinkowym. Wnętrze transeptu zamknięte od góry kolebkami odcinkowymi przechodzącymi w sferyczne trójschyły. Do ściany zachodniej babińca dostawiony chór muzyczny.

W babińcu zachowała się polichromia patronowa. W kopule Sąd Ostateczny, na deskach bariery chóru muzycznego Król Dawid. W nawie niekompletny ikonostas. Na ikonie Chrzest Chrystusa sygnatura „Michał Rudkowicz 172?”. Ikony pięćdziesiątnicy wymontowane z ikonostasu i zawieszone na tamburze. W płn. ramieniu transeptu ołtarz św. Mikołaja i ołtarz Narodzenia MB z 1751 r. W płd. ramieniu transeptu ołtarz śś. Piotra i Pawła z 1885 r. autorstwa S. Kopowskiego i ołtarz Bogurodzicy (XX w.). W sanktuarium ołtarz św. Antoniego z ok. poł. XVIII w.