ŁÓWCZA

Dawna greckokatolicka cerkiew parafialna pw. św. Paraskewy,
obecnie rzymskokatolicka kaplica filialna pw. Matki Bożej Bolesnej

 

WIADOMOŚCI PRAKTYCZNE

Łówcza,
gmina Narol

GPS
50° 17.700’ N, 23° 17.899’ E

Adres/wskazówki dojazdu
Jadąc drogą nr 865 w kierunku Narola, w Płazowie skręcamy na prawo. Po 3 km skręcamy w lewo na drogę lokalną do Łówczy. Po 2 km dojeżdżamy do celu.

Kontakt
www.wirtualnyspacer.narol.pl

Konieczne wcześniejsze ustalenie terminu zwiedzania
(tel. 16 631 70 87,
w godz. 7.30–15.30).

 

TVI-Łowcza

Świątynia wzniesiona w 1808 r. z inicjatywy Jana Matczyńskiego, dziedzica wsi. Zgodnie z wolą fundatora cerkwi nadano wygląd kościoła łacińskiego. Otrzymała plan dwudzielny i nakryta była dachami dwuspadowymi. Pod południową zakrystią właściciel wybudował kryptę rodową. Prace nad wykończeniem cerkwi przeciągnęły się jeszcze do poł. XIX w. W 1899 r. świątynię przebudowano, nadając jej cechy architektury cerkiewnej – nad nawą wzniesiono kopułę, plan uzupełniono o trzeci człon – babiniec. W 1905 r. ściany wewnątrz pokryto polichromią. W końcu lat 40. została przejęta na kaplicę filialną parafii rzymskokatolickiej w Płazowie. Częściowy remont świątyni przeprowadzono w poł. lat 60. XX  w.

Zespół cerkiewny malowniczo usytuowany na owalnej terasie wzniesienia opadającego do wąwozu, w którym płynie potok Łówczanka. Orientowana świątynia zajmuje centrum placu. W jego płd.-zach. narożu stoi drewniana dzwonnica, postawiona w końcu XIX w. Na zachód od cerkwi położony jest cmentarz parafialny z nagrobkami bruśnieńskimi (XIX–XX  w.) i kaplica upamiętniająca zniesienie pańszczyzny (1848  r.), zdobiona pierwotnie polichromią fundacyjną (obecnie w Muzeum-Zamku w Łańcucie). Wśród kamiennych nagrobków wyróżnia się klasycystyczny pomnik Ignacego d’Thullie, właściciela wsi (zm. 1841  r.).

Zrębowa budowla została wzniesiona z drewna sosnowego na dębowych podwalinach i kamiennej podmurówce. Ściany nawy wtórnie wzmocniono lisicami. Pod podłogą sanktuarium na pocz. XIX w. została umieszczona belka nadproża głównego otworu wejściowego poprzedniej cerkwi z wyciętym rokiem „1698”. Świątynia założona na planie trójdzielnym z kwadratową nawą pośrodku. Od wschodu przylega do niej węższe, silnie wydłużone sanktuarium, zamknięte trójbocznie i flankowane przez dwie zakrystie. Od zachodu dobudowano do nawy kwadratowy babiniec. Nad nawą ośmiopołaciowa kopuła zrębowa na tamburze z parą pendentywów jedynie od zachodu, zwieńczona smukłą latarnią. W sanktuarium i babińcu założone pozorne sklepienia kolebkowe o łuku odcinkowym, od zewnątrz nakryte dachami dwuspadowymi. Ściany oszalowane pionowo deskami z listwowaniem i arkadkowaniem, zwieńczone profilowanymi gzymsami. Dachy i kopuła pobite blachą.

Wnętrze w części cokołowej obite boazerią, powyżej ściany pokryte polichromią o podziałach ramowych z przedstawieniami figuralnymi na tamburze kopuły, w sanktuarium zachowane zacheuszki. W babińcu nad prześwitem do nawy umieszczona malowana inskrypcja cyrylicą z rokiem budowy cerkwi („1808”) i wykonania malowideł („1905”). Z dawnego wyposażenia ocalał ciekawy ołtarzyk architektoniczny w sanktuarium z rzeźbą figuralną późnej szkoły lwowskiej (XVIII/XIX  w.). Między nawą a sanktuarium zachowany w zdekompletowanej postaci trójrzędowy ikonostas (1901  r.). Na ścianach nawy i sanktuarium rozmieszczone pojedyncze ikony i obrazy (XIX  w.). Luźne elementy wystroju świątyni znajdują się w zbiorach muzealnych Łańcuta, Przemyśla i Lubaczowa.

W układzie przestrzennym cerkwi łówczańskiej wyróżnia się silnie wydłużone sanktuarium – pozostałość po pierwszej fazie istnienia świątyni, wzniesionej na wzór kościoła łacińskiego. Od czasu rozbudowy świątyni w końcu XIX w. wyróżnia się w jej bryle typowa dla świątyń obrządku wschodniego obszerna kopuła. Towarzysząca cerkwi skromna dzwonnica drewniana założona została na nietypowym planie prostokątnym. Jej przysadzistą sylwetkę wzbogaca fartuch osłaniający podwalinę i charakterystyczny daszek, obiegający niegdyś budowlę na wysokości galerii dzwonowej.