WIELKIE OCZY

Dawna greckokatolicka cerkiew filialna pw. św. Mikołaja,
obecnie nieużytkowana

 

WIADOMOŚCI PRAKTYCZNE

Wielkie Oczy
gmina Wielkie Oczy

GPS
50° 01’ 25.44” N, 23° 09’ 44.17” E

Adres/wskazówki dojazdu
Z Lubaczowa jedziemy przez Opakę. Po ok. 19 km dojeżdżamy do celu. Cerkiew (obecnie nieużytkowana) usytuowana jest w środkowej części wsi.

 

TVI-WlkOczy

Świątynia została wybudowana w 1925 r. pod kierunkiem miejscowego cieśli Eustachego Serdyńskiego. Po wysiedleniu ludności ukraińskiej w 1947 r. nie była użytkowana na cele kultowe. Okresowo pełniła funkcje magazynu sklepowego (skład wapna, cementu). Obecnie pozostaje nieużytkowana.

Cerkiew orientowana, usytuowana w centrum miejscowości, w płn.-wsch. narożu rynku.

Budowla o szkieletowej konstrukcji ścian z wypełnieniem cegłą. Konstrukcyjne drewniane słupy nośne usztywnione ryglami opasującymi budynek na wysokości podstawy okien oraz oczepu, wzmocnione mieczowaniem. Konstrukcję ścian wzmacniają lisice. Cerkiew trójdzielna z kwadratową, dominującą w bryle nawą oraz przylegającym do niej babińcem (równym jej szerokością), poprzedzonym znacznie węższą i niższą pięcioboczną kruchtą od zachodu. Od wschodu prostokątne sanktuarium, zamknięte trójbocznie, otwarte do przylegających do niego od północy i południa pastoforiów.

Nad nawą ośmiopołaciowa spłaszczona kopuła konstrukcji szkieletowej na niskim tamburze, zwieńczona ażurową pozorną latarnią. Nad babińcem dach dwuspadowy, nad sanktuarium siodłowy, pięciopołaciowy, nad pastoforiami pulpitowy, o połaci wspólnej z dachem nad sanktuarium. Połacie dachowe babińca i zachodniej części sanktuarium łączą się ze sobą wzdłuż płn. i płd. ściany nawy wąskim daszkiem okapowym. Nad kruchtą daszek wielopołaciowy. W szczytach nad babińcem, sanktuarium i kruchtą baniaste cebulki. Wszystkie dachy pokryte blachą. Szczyt babińca oraz tambur kopuły oszalowane deskami w pionie.

Wewnątrz na całej szerokości zachodniej ściany babińca chór muzyczny wsparty na dwóch wolnostojących słupach oraz sześciu słupach przyściennych, z pełną drewnianą balustradą. Sanktuarium z pastoforiami oddzielone od nawy ścianką kurtynową. W prześwicie między nawą i sanktuarium belka tęczowa. Nawa przekryta ośmioboczną kopułą pobitą poziomym deskowaniem, sanktuarium, pastoforia i babiniec – pozornymi sklepieniami odcinkowymi, kruchta – stropem płaskim. Wnętrze pozbawione wyposażenia.

Świątynia w Wielkich Oczach stanowi jedyny przykład cerkwi o konstrukcji szachulcowej w Polsce płn.-wsch.