KRZEMIENICA

Zespół kościelny – dawny kościół parafialny pw. św. Jakuba Starszego

 

WIADOMOŚCI PRAKTYCZNE

Krzemienica
gmina Czarna

GPS
50° 04’14.592” N, 22° 11’21.839”

Adres/wskazówki dojazdu
Jadąc od Rzeszowa drogą nr 4, w Krzemienicy skręcamy w lewo. Jedziemy ok. 1,6 km w górę wsi i dojeżdżamy przed stojący po prawej stronie drogi kościół.

Kontakt
tel. 17 224 77 66

Msze św.
Msze św. w niedziele i święta o 7.30, 9.00, 10.30 (17.00),
w dni powszednie o 18.00
(zimą o 17.00).

 

TVII-Krzemienica

Pierwszy kościół wzmiankowany w 1476  r. Druga świątynia, ufundowana w 1492  r., spłonęła w 1750  r. Obecny kościół zaczęto odbudowywać na miejscu spalonego zapewne jeszcze w tym samym roku, a prace budowlane trwały aż do 1754  r. Wg tradycji kościół został „odbudowany w pierwotnym kształcie” staraniem ówczesnego proboszcza ks. Józefa Napiórkowskiego. Kościół odbudowano z częściowym wykorzystaniem drewna ze starej spalonej świątyni (prawdopodobnie prace z lat 1750–54 polegały na wymianie spalonych belek oraz przekształceniu wnętrza – byłaby to zatem jedynie przebudowa gotyckiego obiektu). Obok kościoła ok. 1750  r. postawiono zachowaną do dziś dzwonnicę. W 1754  r. poszerzono zakrystię od północy, dodano kruchtę północną i przedsionek zachodni oraz wydzielono trzy nawy w korpusie. Zespół remontowany był w 1827  r. (kościół m.in. obito gontem). Wykonano wówczas obecne ogrodzenie oraz prawdopodobnie przekształcono dzwonnicę, a także wybudowano kostnicę. Po wzniesieniu murowanego kościoła stara świątynia zaczęła popadać w ruinę. W ostatnich latach zabezpieczono nieużytkowany obiekt oraz wykonano prace konserwatorskie przy jego bogatym wyposażeniu.

Kościół orientowany, usytuowany jest na sztucznym wzniesieniu w kształcie owalu w centrum wsi, po płd. stronie drogi. Teren kościelny, z dojściem po kamiennych schodach od zachodu i północnego wschodu, otacza drewniane ogrodzenie. W linii ogrodzenia od południowego wschodu usytuowana drewniana kostnica, a od zachodu drewniano-murowana dzwonnica. W obrębie ogrodzenia liczne okazy starodrzewu.

Budowla konstrukcji zrębowej na ceglanej podmurówce. Prezbiterium jest wydłużone, zamknięte trójbocznie, z prostokątną zakrystią od północy. Korpus nawowy szerszy od prezbiterium, na rzucie zbliżonym do kwadratu z dostawioną od północy niewielką kruchtą na rzucie połowy ośmioboku. Od zachodu do nawy przylega znacznie od niej węższy przedsionek na rzucie prostokąta. Ściany wzmocnione lisicami, w całości pobite są gontem. Zwieńczenie elewacji stanowi profilowany gzyms podokapowy. W elewacji frontowej szczyt wydzielony gzymsem. Dachy nad nawą i przedsionkiem zachodnim dwuspadowe, nad prezbiterium dwuspadowy, opadający trzema połaciami nad zamknięciem. Wieżyczka na sygnaturkę ośmioboczna, ażurowa. Dachy oraz sygnaturka kryte gontem.

Wewnątrz nawy boczne wydzielone trzema parami drewnianych filarów. W nawie i prezbiterium zastosowano spłaszczone pozorne sklepienie kolebkowe, a w nawach bocznych stropy płaskie z zaskrzynieniami. Tęcza zamknięta łukiem spłaszczonym. Ściany prezbiterium i nawy podzielone pilastrami o palmetowych kapitelach. Chór muzyczny drewniany, o wykroju falistym, wsparty jest na dwóch filarach. Odrzwia z nawy do przedsionka zamknięte łukiem segmentowym z napisem łacińskim i datą 1750.

Na wyposażenie świątyni składają się liczne elementy z czasu budowy kościoła oraz wcześniejsze. Są to m.in.: ołtarz główny rokokowy z ok. poł.  XVIII  w. (przeniesiony po 1820  r. z kościoła Dominikanów w Łańcucie, rzeźby współczesne ołtarzowi, wyk. zapewne Tomasz Hutter), trzy ołtarze boczne z końca  XVIII w., późnobarokowa ambona z 1754  r., drewniana chrzcielnica z ok. poł. XVIII  w. w kształcie kielicha. Interesująca jest tablica upamiętniająca konsekrację kościoła przez biskupa przemyskiego Wacława Sierakowskiego, z inskrypcją i datą 1754 oraz z portretem biskupa.

Dzwonnicadrewniana, konstrukcji słupowej, na rzucie kwadratu, z czterema murowanymi filarami w narożnikach. Górna kondygnacja otwarta, z balustradą wyciętą z desek. Dach namiotowy z przypustnicami, pobity gontem. Kostnicakonstrukcji zrębowej, na rzucie prostokąta. Dach dwuspadowy kryty gontem.