BRZEZINY

Kościół parafialny pw. św. Mikołaja

 

WIADOMOŚCI PRAKTYCZNE

Brzeziny
gmina Wielopole Skrzyńskie

GPS
49° 53’ 56.976” N, 21° 32’ 40.811” E

Adres/wskazówki dojazdu
Jadąc od strony Ropczyc, z drogi nr 986 w Wielopolu Skrzyńskim skręcamy na prawo w kierunku Brzezin. Po ok. 5 km dojeżdżamy przed świątynię (nr 619).

Kontakt
tel. 17 22 33 214, 17 22 33 219
www.parafiabrzeziny.pl

Msze św.
w niedziele i święta
o 7.00, 9.00, 10.30, 12.00 i 15.00,
w dni powszednie o 7.00.

 

TVIII-Brzeziny

Kościół wzniesiony najprawdopodobniej w II poł. XV w. z inicjatywy Stanisława Rokosza herbu Ostoja, ówczesnego właściciela wsi. W I poł. XVII w. ozdobiony figuralno-ornamentalną polichromią (rekonstruowaną częściowo w latach 50. XX  w.). W I ćw. XVIII  w. ufundowano nowe elementy wyposażenia świątyni (m.in. ołtarz główny). W czasach nowożytnych budowla otoczona została sobotami, wybudowano wieżyczkę na sygnaturkę i wolnostojącą wieżę-dzwonnicę. Kościół gruntownie przebudowano w latach 1772–77 (m.in. do nawy dobudowano wówczas obszerny babiniec, ufundowano też nowe elementy wyposażenia – cztery ołtarze boczne). W 1933 r. kościół rozbudowano – prezbiterium i nawę rozsunięto, tworząc pomiędzy nimi transept. Budowla zyskała w ten sposób rzut krzyża. Nawa obudowana została szerokim podcieniem, ściany z zewnątrz oszalowano.

Kościół jest orientowany, konstrukcji zrębowej, na dębowej podwalinie. Ściany oszalowane deskami w układzie pionowym. Pierwotnie zbudowany w tradycji późnogotyckiej, składał się z prezbiterium na rzucie prostokąta zamkniętego od wschodu trójbocznie i szerszej nawy na rzucie zbliżonym do kwadratu. Do prezbiterium przylegała od północy zakrystia na rzucie wydłużonego prostokąta. Obecnie, po przebudowie z 1933  r., kościół ma rzut krzyża. Do prezbiterium od północy i południa przylegają zakrystia i składzik na rzutach prostokątów. Nawa otoczona z trzech stron podcieniami.

Prezbiterium i nawa nakryte dachem dwuspadowym, jednokalenicowym, z sześcioboczną wieżyczką na sygnaturkę. Partie nawy nad zaskrzynieniami mają dachy pulpitowe. Transept, o ścianach równych wysokością ścianom prezbiterium i nawy, nakryty dwuspadowym dachem nieznacznie niższym od dachu kościoła. Zakrystia, składzik i podcienia wokół nawy mają dachy pulpitowe. Pokrycie dachów stanowi blacha. Nad prezbiterium i częściowo nad nawą ocalała więźba dachowa w typie storczykowym.

Wnętrze ze stropem płaskim, w nawie z zaskrzynieniami wspartymi na trzech parach kolumn. Ściana tęczowa ma wykrój prostokątny. Rokokowy chór muzyczny z XVIII w., z silnie wysuniętą częścią środkową i parapetem o wklęsło-wypukłym rzucie, wsparty jest na czterech kolumnach. Wnętrze ozdobione dekoracją malarską. W nawie zachowały się fragmenty malowanych krzyży konsekracyjnych, tzw. zacheuszków, z ok. 1500 r. Bogata późnorenesansowa figuralno-ornamentalna dekoracja malarska z I poł. XVII w. pokrywa ściany i strop prezbiterium oraz ściany nawy. Składają się na nią m.in. przedstawienia z Nowego Testamentu, cykl scen z życia św. Mikołaja, sceny męczeństwa świętych, na stropie prezbiterium pozostały ślady podziałów kasetonowych. Malowidła transeptu pochodzą z lat 50. XX w.

Do niezwykle cennych elementów wyposażenia kościoła należą: kamienna chrzcielnica z 1495 r. – w kształcie kielicha z ośmioboczną czarą zdobioną arkadkami z trzykrotnie wykutym herbem Ostoja (pokrywa chrzcielnicy drewniana z pocz. XVIII w. i z XX w.), płaskorzeźba ze sceną Opłakiwania Chrystusa z I ćw. XVI w., o wyraźnych wpływach twórczości Wita Stwosza, wykonana zapewne przez rzeźbiarza krakowskiego. Wymienić też należy XVIII-wieczne elementy wyposażenia: ołtarz główny, ołtarze boczne i ambonę.